Roman okurken bazen karakterlerden birine sesleniriz: "Sakın o kapıyı açma."
O açar.
En fazla on sayfa sonra da hikâyeye dramatik bir şekilde veda eder. İnsan, bu sahneleri yeterince gördükten sonra ister istemez kendi hayatını sorgulamaya başlıyor.
Acaba ben bir roman karakteri olsaydım ne kadar dayanırdım?
Finale kadar yaşar mıydım?
Yoksa yazar beni ilk bölümde "Okurlar artık tehlikenin gerçek olduğunu anlasın." diye feda mı ederdi?
Bunun bazı işaretleri var. Gelin, o işaretlere daha yakından bakalım!
1. "Ben bakarım." Diyenlerden misiniz?
Eğer bir gerilim ya da polisiye romanında tek başınıza bodruma inmeyi teklif ediyorsanız...
Sizi tanımak güzeldi.
Çünkü edebiyatta "Ben bakarım." cümlesi, çoğu zaman bir daha geri gelinemeyeceği anlamına gelir.
Roman karakterleri ilginçtir. Kapının arkasından garip bir ses gelir. Normal bir insan kaçar ya da saklanır, belki polisi arar.
Roman karakteri ise eline özellikle zayıf ışıklı bir el feneri alıp sesin geldiği yere doğru yürür. Üstelik bunu yaparken arkadaşlarına haber de vermez. Okur ise sayfayı çevirirken tırnaklarını yer.
2. Fazla Meraklıysanız Yazar Size Pek Yatırım Yapmaz
Merak, iyi bir karakter özelliğidir. Ama dozunda.
Lanetli bir günlük bulunca okumadan duramayan...
Kilitli çekmeceyi mutlaka açan...
"Bunda kesin bir iş var." diyerek tek başına araştırmaya çıkan karakterler...
Genellikle romanın olay örgüsünü hızlandırmak için kullanılır. Ve olay örgüsü hızlandığında karakter sayısı azalır.
Tesadüf mü? Sanmıyorum.
3. "Ben Kimseye Güvenmem." Diyorsanız Biraz Rahatlayabilirsiniz
İlginçtir... Romanlarda en uzun yaşayan karakterler genellikle şüpheci olanlardır.
Herkese güvenmezler.
Her kapıyı açmazlar.
Garip sesleri merak etmek yerine uzaklaşırlar.
Birisi "Gel, sana bir şey göstereceğim." dediğinde ilk sordukları soru şudur:
"Neden?"
Edebiyat klasikleri bu sorunun hayat kurtardığını defalarca kanıtladı.
4. Korku Filmlerinin Altın Kuralını Çiğniyor musunuz?
Telefon çekmiyor. Hava kararıyor. Issız bir evdesiniz. Dışarıdan bir ses duyuyorsunuz veya bir şekilde dışarıda bir şey bulmanız gerekiyor.
Ve biri diyor ki:
"Dağılalım, farklı yerlere bakalım."
Gerçek hayatta buna itiraz edersiniz.
Romanlarda ise karakterler bunu olağanüstü mantıklı bir fikir gibi kabul eder. Sonra da romandaki karakterler listesi güncellenmeye başlar.
5. Fazla İyi Kalpli Karakterler Risk Altındadır
Bu biraz haksızlık. Ama edebiyatın kendine özgü kuralları var.
Herkese yardım eden...
Kimseyi kırmayan...
Sürekli başkalarını düşünen karakterler...
Okurun kalbini kazanan ilk kişiler olur.
Yazar da bunu çok iyi bilir.
Tam da bu yüzden onların başına kötü şeyler gelme ihtimali rahatsız edici ölçüde yüksektir. Çünkü okuru etkilemenin en kolay yolu, en sevdiği karakteri tehlikeye atmaktır.
6. Polisiye Romanlarda Çok Zeki Görünmek de Tehlikelidir
Katil daha üçüncü bölümde dikkatinizi çekti.
Bütün ipuçlarını çözdünüz.
Dedektiften önce gerçeği anladınız.
Tebrikler.
Şimdi bunu yüksek sesle söylemeyin.
Çünkü polisiye romanlarda kurbandan sonra en riskli kişi, katilin kim olduğunu anlayan kişidir. Sessiz kalmak yalnızca sosyal bir beceri değil, hayatta kalma stratejisidir.
7. Ana Karakter Olduğunuzu Sanıyorsanız...
İşte en büyük tehlike burada.
Hiç kimse hikâyede yan karakter olduğunu düşünmez. Roman karakterleri de düşünmez. Oysa bazıları yalnızca olay örgüsünü başlatmak için vardır. Bazıları kahramanın dönüşmesini sağlamak için. Bazıları ise okura "Bu iş ciddi." dedirtmek için.
Edebiyat oldukça acımasızdır.
8. Peki Kimler Finale Kadar Yaşar?
Büyük ihtimalle...
- Çok konuşmayanlar.
- Gözlem yapanlar.
- Merak eden ama acele etmeyenler.
- Her gizemli mektubu açmayanlar.
- Tek başına terk edilmiş bir eve gitmeyenler.
Ve en önemlisi...
Yazarın kurduğu tuzaklara her seferinde balıklama atlamayanlar.
Ne yazık ki bu insanlar gerçek hayatta biraz sıkıcı görünebilir. Ama romanlarda ortalama yaşam süreleri oldukça yüksektir.
9. Roman Türüne Göre Yaşam Süreniz Değişir
9.1. Polisiye Romandaysanız
Çok şey biliyorsanız ölürsünüz.
Hiçbir şey bilmiyorsanız yine ölürsünüz.
Polisiye romanlarda bilgi, güç değildir.
En güvenli pozisyon: İkinci ya da üçüncü şüpheli olmaktır.
9.2. Jane Austen Romanındaysanız
Ölmezsiniz.
Ama üç yüz sayfa boyunca yanlış kişiye âşık olabilirsiniz.
Bu da farklı bir hayatta kalma mücadelesidir.
9.3. Klasik Rus Romanındaysanız
Fiziksel olarak ölmeden önce ruhsal olarak birkaç kez ölürsünüz.
Sayfa sayısı arttıkça umut azalır.
9.4. Distopyadaysanız
Geçmiş olsun.
Burada herhangi bir karakter olmak bile risklidir. Çünkü sistem zaten sizden hoşlanmıyordur.
9.5. Stephen King Romanındaysanız
Kasabaya yeni taşındıysanız... Valizleri hiç açmayın.
9.6. Psikolojik Gerilimdeyseniz
İlk bölümlerde ölmeyi belki de sorun etmezsiniz.
Burada kapıların arkasındakiler kadar insanların zihni de güvenli değildir.
Bir noktadan sonra anlatıcıya bile güvenemezsiniz.
Hatta bazen aynaya baktığınızda kendinizden de emin olamazsınız.
9.7. Korku Romanındaysanız
Bir tavsiye: Bir yerlerde garip olaylar olduğunu duyarsanız kaynağını öğrenmeyin.
Merak bilim insanlarını geliştirmiş olabilir. Ama korku romanlarında merak, çoğunlukla yazarın işini kolaylaştırır.
10. Kitap Karakterleri için En Tehlikeli Meslekler
Romanlarda bazı meslekler gerçekten şanssızdır:
- Gazeteciler
- Araştırmacılar
- Eski polisler
- Arkeologlar
- Psikiyatristler
- Tarih profesörleri
Bu insanlar "Sadece küçük bir araştırma yapacağım." dedikten sonra hikâye tamamen kontrolden çıkar.
11. Kitaplarda En Uzun Yaşayan Karakterler
İlginçtir...
En cesurlar değil.
En zekiler de değil.
En meraklılar hiç değil.
En uzun yaşayan karakterler genellikle... Gözlemleyenlerdir.
Çünkü konuşan karakter bilgi verir. Bilgi veren karakter hedef olur.
12. Peki ya biz?
Yukarıdaki maddeleri okurken en az üç kez "Ben bunu kesin yapardım." dediyseniz...
Maalesef.
Muhtemelen son bölümü göremezsiniz.
Ama içiniz rahat olsun.
İyi romanlarda sadece hayatta kalan karakterler hatırlanmaz.
Bazen üçüncü bölümde kaybettiklerimiz, bütün hikâyenin neden anlatıldığını açıklar.
Belki de önemli olan son sayfaya ulaşmak değildir.
Yine de...
Eğer bir gün kendinizi eski bir evde, fırtınalı bir gecede, bir yerlerden gelen açıklanamaz sesleri dinlerken bulursanız...
Lütfen tarihe geçmeye çalışmayın.
Bir kez olsun roman karakterlerinin yapmadığını yapın.
Kapıyı kapatın.
Polisi arayın.
Bırakın hikâyenin devamını başka biri anlatsın.
13. Kendi Puanınızı Vermenin Zamanı Geldi
Aşağıdaki maddelerden kaç tanesi size uyuyor?
- Tuhaf bir ses duysam kesin gidip bakarım.
- Kilitli bir kapı görsem açmadan duramam.
- "Burada garip şeyler oluyor." denirse ilk ben araştırırım.
- "Oraya giden kimse dönmedi." denirse hemen giderim.
- Gizem çözmeyi, güvende kalmaya tercih ederim.
- Lanetli bir günlük bulsam son sayfasına kadar okurum.
- "Girilmez" yazan yeri özellikle merak ederim.
- "Ne olabilir ki?" cümlesini sık kullanırım.
3'ten az işaretlediyseniz...
Muhtemelen romanın sonuna kadar yaşarsınız.
4 ile 6 arasındaysanız...
Hikâyenin ortalarında ciddi biçimde yaralanabilirsiniz.
7 ve üzeriyse...
Sizinle tanışmak güzeldi.
Muhtemelen okurlar sizi çok özleyecek. 🖤
Yorumlar
Yorum Gönder
Yorum Bırak